Ik heb Philippe een mail gestuurd waarin ik geprobeerd heb om kort uit te leggen wat hij kon doen om zijn paard te leren dat hij niet akkoord is met dit gedrag, wat toch wel gevaarlijk is!

Mijn antwoord:”Philippe, wat hij doet naar het ander paard, daar moet je je niets van aantrekken.  Daar kan je niets aan doen, dit is tussen hen.  Zij beslissen zelf hoe het zit met de rangorde tussen hen.  Je kan er wel voor zorgen dat Casper zijn eten rustig kan opeten, dus dat Hester niet aan hem kan.  Daarom geef je hen best zo ver mogelijk van elkaar eten.  Dus elk in de verste hoek van hun stal.  Zo hoeft Casper zich geen zorgen te maken dat Hester hem zal pijn doen, of zijn voedsel zal afnemen, en zal hij ook beter kauwen.  Anders zou het kunnen dat hij zo snel mogelijk zijn eten opschrokt, uit angst dat Hester het afpakt, en voor een goede spijsvertering is het beter dat er goed gekauwd wordt.

Wat betreft jou en Hester, moet je duidelijk en consequent zijn.  Hier komt het aan op rangorde.  De rangorde bij paarden komt vooral naar voor in conflictsituaties, dus als er bv voedsel moet gedeeld worden en het paard schrik heeft dat hij “tekort” komt.  Als Hester vindt dat jij zijn eten niet mag afpakken dan zal hij proberen om je ervan weg drijven, door te doen wat jij beschrijft: dreigende lichaamstaal zoals oren plat, dreigen om te stampen en bijten.  Als jij op dat moment achteruitdeinst of zelfs weggaat, dan betekent dit voor hem dat jij akkoord gaat met de ranglagere positie.  Telkens jij dan te dicht in zijn buurt komt, zal hij zijn grens aangeven: tot hier en niet verder (met subtiele lichaamstaal, ga je over die grens dan wordt hij wat “uitdrukkelijker” met het gevaar dat hij daadwerkelijk eens een klap of beet uitdeelt.  Hij denkt dat jij hem het voer geeft, als gevolg van zijn dreigementen. Telkens je dit dus laat gebeuren bevestig je hem steeds meer in zijn gedrag.  Van nu af aan moet jij je dus opstellen als ranghoger, door “jouw” voedsel slechts af te staan wanneer jij dat wil.  Dit doe je door Hester met duidelijke en assertieve taal van je af te drijven (als je het voedsel vast hebt) of van de eetbak weg te houden (als het eten al in de eetbak zit) als hij opdringerig of dreigend naar het voedsel toekomt.  Jij blijft bij het voedsel staan en je bakent je persoonlijke ruimte af met een zweep.  Focus dus niet op hem, maar baken je persoonlijke ruimte af, je mag daar best veel energie voor gebruiken wanneer dat nodig is.  Denk eraan: niet de zweep zal hem op afstand houden maar juiste en duidelijke lichaamstaal, de zweep is enkel een verlengde van je arm.  Wees zelfzeker en ga ervan uit dat het lukt, het paard moet voelen en zien dat je het meent.  Je houdt hem dus zolang van het voer weg, tot hij onderdanige signalen geeft: niet meer dreigen, hoofd lager, rustig worden en niet meer naar de eetbak willen komen (jij blijft zolang het eten “beschermen” alsof het jouw eten is).  Heel goed zou zijn dat hij je begint aan te kijken en dat hij “wacht”, dus geen enkele aanstalten meer maakt om naar zijn eten te komen.  Als hij aangeeft door dit onderdanig gedrag, dat jij hoger in rang bent, kan je weggaan van de eetbak.  Daarmee zeg je: “Ik heb nu het eten niet meer nodig, ik geef het aan jou, als je wil kan jij er nu van eten.”  Zo leert hij dat hij niet opdringerig mag zijn en dat jij hoger in rang bent.  Na verloop van tijd zal hij steeds minder dreigen wanneer je hem voert en zal hij ook niet meer dreigen als je in zijn stal bezig bent.  Het is wel beter om hem tijdens het eten alleen te laten, zodat hij rustig kan eten.  Zoniet, zou hij misschien ook zijn voer te snel naar binnen willen werken omdat hij denkt dat jij het terug zal afnemen, want hij heeft nu geleerd dat jij beslist wie en wanneer er eet.  In zijn beleving is het dus heel goed mogelijk dat je het eten terug komt halen.  Dat kan je wel eens doen als oefening, maar doe dit niet elke keer.”

Philippe stuurde mij een mailtje om me te laten weten hoe het nu ging en hij had nog een vraag: “Dag Karine.  Uw aanwijzingen hebben hun effect. Hester blijft nu wachten tot ik weg ben. Vaak doet hij zijn hoofd tot op de grond (wel maar een second en gaat redelijk  snel terug om hoog) Ik doe het ook bij hun krachtvoer en daar is het even wachten tot hij rustig is.
Ik vraag mij enkel af als ik sta te wachten of ik mij groot moet houden en of hij moet wachten tot ik wegga of hij ook al mag komen als ik mij kleiner maak en mijn heupen weg van hem doe?”

“Hester mag komen eten van zodra hij merkt dat jij weggaat, en dat is dus van zodra jij je omdraait.  Als je je omdraait omdat hij rustig is en wacht, maak je jezelf kleiner en ga je ook onmiddellijk weg.  Je kan dan ook nog eens checken, als je terug komt, of je hem van zijn eten weg kan laten gaan op dezelfde manier als wanneer hij moet wachten.  Je geeft aan dat hij zijn hoofd niet lang laag houdt, pas op: laat het voer pas aan hem als hij volledig rustig is”.

Heb jij ook een paard met soortgelijk gedrag tijdens het voeren?  Pas dan zeker de tip toe die ik aan Philippe gaf, het zal er voor zorgen dat je paard ook in andere omstandigheden jou als ranghogere zal zien.

Hieronder vragen die ik soms krijg wanneer ik bij mensen kom die “ongerust” zijn en twijfelen of ze hun paard nu wel of niet binnen moeten houden en wel of niet een deken op moeten leggen.

1. Vanaf hoeveel graden krijgt mijn paard het koud?

Het ene paard zal sneller koud krijgen dan het ander maar algemeen is het zo dat een paard zich het beste voelt bij een temperatuur tussen – 10 en +15°C.  Dit noemt men ook wel de “thermo-neutrale zone”.  Dit wil zeggen dat paarden zich in die zone het meest comfortabel voelen, dus ze hebben het niet te koud, maar ook niet te warm.  Als een paard het koud krijgt dan zie je dat uitwendig aan het feit dat hij begint te rillen, zolang het paard niet rilt, heeft het paard nog niet te koud.

2. Kan ik mijn paard op de weide laten als het vriest?

Ja natuurlijk.  Dat kan dag en nacht.  Maar ook als jouw ongeschoren paard ‘s nachts op stal staat, kan je jouw paard gerust op de weide zetten van ‘s morgens tot ‘s avonds.  Als je paard rilt, dan heeft hij het koud.  Maar ongeschoren  paarden die dagelijks weidegang krijgen, waardoor zij de overgang van warm naar koud weer (van zomer naar winter) ondergaan hebben en onbeperkt ruwvoer kunnen eten, die zie je praktisch nooit rillen bij vriestemperaturen. (dit gebeurt eerder bij extreem hevige regenval samen met hele gure wind, omdat het dan heel moeilijk wordt om hun isolerend luchtlaagje te vormen, meer uitleg hieronder).

Geef je paard onbeperkt ruwvoer, want dit heeft hij nodig om zijn lichaamstemperatuur op peil te houden.

3.  Is het niet beter dat ik een deken opdoe?

Als jouw paard niet geschoren is: nee.  Het paard heeft zijn eigen “jasje”.  Het heeft nl de mogelijkheid om zijn haren rechtop te zetten wanneer het te koud wordt, waardoor er een isolerend luchtlaagje ontstaat, die het paard warm kan houden.  Net als een jas dus!  Als jouw paard buiten loopt in de koude, en de haren staan niet recht, dan heeft het zeker niet koud, maar voelt hij zich comfortabel.  Staan de haren wel recht, dan betekent dit dat het paard koud ging krijgen, maar hij heeft dit voorkomen door de haren rechtop te zetten en heeft dus zijn “jasje” aangetrokken.  Het paard heeft dus nog steeds niet koud. Ook als voelt de vacht koud aan als je erover streelt.  De buitenkant van de jas heeft nl koud, en de binnenkant warm, net als onze jas.

4.  Mijn paard is geschoren, moet hij bij vriesweer een extra deken op?

Het beste voor een paard zelf, is om niet geschoren te worden.  Als je om eigen redenen dan toch jouw paard geschoren hebt, dan moet je weten dat het paard dus geen isolerend jasje meer kan maken, waardoor het dus een belangrijk middel om zichzelf warm te houden, niet meer tot zijn beschikking heeft.  En dan is het inderdaad nodig om het paard een deken op te leggen.  Maar pas op: veel geschoren paarden worden te dik ingekleed! Dan zie je die paarden bij 15°C met 2 dikke dekens op.  Dit is voor veel van die paarden niet leuk.  Ze zweten niet zichtbaar, maar hebben het wel onaangenaam warm.  Een geschoren paard dat geen deken opheeft, begint de haren rechtop te zetten (al baat het niet, want het haar is te kort om een warm luchtlaagje te kunnen vormen tussen huid en haartop) bij een temperatuur tussen 8 en 10°C.  Als je ervan uit gaat dat een deken de normale vacht “vervangt”, dan hoef je eigenlijk pas een dikker deken (of een extra onderdeken) op te leggen op het moment dat je merkt dat jouw ongeschoren paard begint te rillen, want dat betekent dat het paard zichzelf, ondanks het deken, niet meer warm kan houden.

Ik raad aan om paarden niet te scheren, want je ontneemt hen hun natuurlijke manier van warmteregulering.

5.   Hoe houdt mijn paard zichzelf warm?

Een gezond paard kan zichzelf normaal gezien goed warm houden.  Dat gebeurt

• Door de huid en de vacht.  Een paard kan zijn haar rechtzetten om een “extra jasje” te hebben.
• Daarnaast zullen de bloedvaten net onder de huid afgesloten worden, zodat bloed niet teveel kan afkoelen doorheen de huid
• In plaats daarvan wordt dit bloed naar aders afgeleid die naast de slagaders lopen.  Deze slagaders bevatten warm bloed die van diep in het lichaam komen, dus het bloed die van buiten naar binnen stroomt wordt op die manier weer opgewarmd door het bloed in de slagaders vooraleer het weer dieper in het lichaam terugstroomt.
• Het metabolisme wordt versnelt waardoor meer warmte geproduceerd wordt.
• Door middel van “circulatie shunts” kunnen oren, staart en hoeven warm gehouden worden met zo weinig mogelijk verlies van warmte.  Door het bloed vanuit de slagaderen, via de shunts, rechtstreeks naar de aderen te doen terugvloeien, krijgen deze lichaamsdelen dan tijdelijk geen voeding meer, maar worden ze enkel nog opgewarmd zodat ze niet bevriezen.

Heb je nog vragen over “paarden en koude”?  Hieronder kan je ze stellen. Of kan jij zelf nog iets vertellen wat “twijfelende” mensen ervan kan overtuigen dat hun paard het echt niet koud heeft?  (misschien slaapt jouw eigen paard steevast buiten in de sneeuw ipv in zijn schuilstal, of merk je dat je paard zich in dit weer net op ten top voelt…)  Deel het hieronder! Zo merk ik bij mijn eigen paarden dat ze bij dit weer helemaal niet vragen om binnen te komen in de paddock, waar een schuilstal staat, terwijl ze dit wél soms doen als het heel wat warmer is maar “guur” weer (felle wind en regen, dan komen ze aan de uitgang van de weide van zodra ze me zien lopen in de verte, zo van: wij willen in de paddock, en liefst NU).

Enkele aangeleerde oefeningen heb ik thuis, dagelijks +/- 15 min toegepast en na 1 week had ik bereikt waar ik zo bang van was.  Ik stond zelf verbaasd en was ontroerd dat het mij zo snel lukte.  Door deze workshop is mijn zelfvertrouwen toegenomen en mijn angsten met Lisa verminderd.  Bedankt Karine voor het geduld, de feedback en dat ik  mezelf kon zijn!”

Els getuigt: “Ik had een paard dat niet wilde laden. Dit was het probleem:  Rubi ging er (na veel aandringen) wel op maar hij panikeerde en schoot er vliegensvlug achteruit weer af. Omdat ik hier zelf geen oplossing voor zag heb ik toen Karine gebeld om mij hiermee te komen helpen. Karine is bij m’n paard gekomen, heeft haar eigen halster en touw aangedaan en probeerde hem met een stomp stokje geleidelijk, voetje voor voetje op de laadklep te doen stappen. Ik zag al onmiddellijk enkele grote verschillen in haar aanpak en die van mij. Ten eerste heeft ze m’n paard nooit gedwongen om op de camion te gaan, elk voetje dat hij vooruit zette was er eentje dat hij zelf wilde zetten en hij werd hier ook uitgebreid voor beloond. Bij mij stond er altijd iemand achter hem (meestal met een zweepje) om hem op de camion te ‘drijven’ waardoor hij zich waarschijnlijk altijd een beetje in het nauw gedreven voelde. Hij maakte zich dan ook altijd heel zenuwachtig waardoor ik hem eigenlijk niet meer onder controle had. Bij Karine bleef hij opvallend rustig en je zag dat hij haar na een tijdje begon te vertrouwen en dat hij de hele zaak niet meer zo eng vond. Geleidelijk ging hij telkens een stapje verder. Maar als hij bang werd en vroeg om eruit te stappen liet ze hem gaan en werd hij niet gedwongen om erop te blijven staan. Op de duur kreeg hij zo vertrouwen en tegen het einde van de sessie bleef hij toch al enkele seconden mooi stil op de camion staan. Omdat hij tot hiertoe al zo z’n best gedaan had hebben we het voor die dag daarbij gelaten. We hadden hem dus nog niet vastgebonden en hij had ook nog niet in de positie gestaan zoals die moet vervoerd worden (in de lengterichting met het hoofd naar achter gericht). Karine heeft mij toen ook uitgelegd hoe ik hem kon leren wijken voor druk. Eens hij dat zou verstaan op de grond zou het ook gemakkelijker zijn om hem op de camion te doen overdraaien. Ik ben hiermee aan de slag gegaan en tot m’n grote verbazing kon ik hem een aantal dagen later al rustig doen overdraaien op de camion, enkele seconden laten staan en hem er rustig voorwaarts af laten komen. Ik heb dit nog enkele keren zo geoefend zonder hem te forceren en eigenlijk een beetje gekeken wat hij zelf aanbood. Na een week heb ik hem vastgebonden en er een klein ritje mee gedaan. Dit ging allemaal heel goed. Bij thuiskomst (na een kwartiertje) had hij wel veel gezweet dus had hij toch wel stress gehad. Ik heb toen onmiddellijk geprobeerd om hem opnieuw te laden en dit ging redelijk vlot. Natuurlijk niet zoals bij het vertrekken maar hij was ondertussen vervoerd geweest en was dat nog niet vergeten. Maar ik ben toen gewoon rustig op de manier van Karine en zonder me zenuwachtig te maken aan de slag gegaan en in minder dan 5 minuten stond hij er weer op en konden we in principe weer vertrekken. Ondertussen zijn we een tweetal weken verder en het blijft heel goed gaan. Ik blijf wel, op advies van Karine, tussentijds oefenen zonder dat hij mee moet. Ondertussen vindt hij het een leuk “spelletje”. Op de camion gaan, een wortel als beloning en er rustig terug af. Het vervoeren zelf vindt hij nog steeds eng maar ik ben er zeker van dat dit gaat beteren als hij regelmatig mee gaat en het een beetje routine wordt.

Dit was mijn verhaal, ik kan alleen maar besluiten dat ik heel blij ben dat ik Karine om hulp gevraagd heb. Zij heeft m’n paard echt over z’n schrik heen geholpen en mij een manier getoond om m’n paard op een rustige manier te laden, ook als het een keer minder vlot gaat. Als ik het consequent doe zoals zij me getoond heeft, dan lukt het wel. Ik zou dus zeggen, blijf geduld hebben en volg de aanwijzingen van Karine goed op. Na wat ik gezien heb bij mijn paard ben ik ervan overtuigd dat ze heel goed weet hoe een paard denkt en wat de oplossing voor een bepaald (gedrags)probleem is!”

Enkele punten die van belang zijn bij het leiden van je paard:

- er moet respect zijn voor de persoonlijke ruimte: het paard voor jouw ruimte, maar ook jij voor de persoonlijke ruimte van het paard.  Bij dat laatste gaat het wel eens goed mis…  Jij bent je steeds bewust van je eigen “bubbel” maar ook van de “bubbel” van je paard.

- het allerbelangrijkste is jouw intentie: wat denk je en hoe denk je, welk gevoel heb je ten opzichte van je paard?  Een positieve intentie is heel belangrijk.  Jij zou ook liever meegaan met iemand die positief over je denkt en begrijpend is dan met iemand die constant zit te mopperen over jou en oordelen velt.

- je hebt een duidelijk idee van waar je heen wilt.  Als leider van je paard stippel jij de route uit.  Als het paard merkt dat je daar zelfzeker in bent, dan overtuig je hem om je te volgen.  Het kan helpen om je te visualiseren waar je route loopt die je zal gaan, en die route dan ook te volgen.

-   je toont begrip als je paard om de 1 of andere reden beslist om niet te volgen.  Veel mensen gaan er dan vanuit dat het paard dominant is.  Dit is niet altijd het geval (meestal niet zelfs!).  Probeer op een vriendelijk assertieve manier het paard te overtuigen om te volgen, ipv zelf “dominanter dan het paard” te willen zijn.  Ook hier maken mensen vaak een fout.  Paarden volgen niet degenen die dominant zijn, maar diegenen die ze vertrouwen.  Probeer dus diegene te zijn dat je paard WIL volgen ipv diegene die het MOET volgen.

In eerste instantie gaan we leiden vanuit de 1ste positie, waar we dus voor het paard uit lopen en het paard ons volgt. Op die manier kunnen we tonen aan het paard dat we onze persoonlijke ruimte afbakenen. Als deze basisleidoefening goed gaat, gaan we het paard ook leiden vanuit de 2de positie en 3de positie.

Als je jouw paard perfect kan leiden met een halster en een touw, en het vertrouwen is 100%, dan ben je klaar om je paard enkel met een touwtje rond de hals te gaan leiden.

Het wordt een heuse opleiding van 3 jaar, waarin je alles leert over het wezen paard en hoe je er mindful kan mee omgaan en trainen.  Bovendien zal je onmiddellijk in de praktijk leren hoe je het kan overbrengen.  Het wordt vooral een praktische opleiding, want omgaan en werken met paarden moet voor elke Horsefulness Instructeur Trainer een tweede natuur worden!  Ook daarom heb je 3 jaar nodig.  Omgaan, trainen en lesgeven leer je niet uit een boekje, maar door te doen.  Het wordt ook een zeer persoonlijke opleiding, daar ik slechts 4 tot 6 mensen per jaar wil nemen.  Alleen op die manier kan ik elke Instructeur-Trainer 100% coachen doorheen de opleiding!

Indien je oprechte interesse hebt kan je je al opgeven via mijn mailadres info@horsefulness.be.  Van zodra de folder af is, ben je dan bij de eerste die hem – vrijblijvend – in zijn mailbox ontvangt.

In de volgende gevallen kan het nodig zijn om het paard te volgen in de buiging dat het aanneemt:

- wanneer het paard gespannen of stijf is en moeite heeft om voorwaarts-neerwaarts te bewegen

- wanneer het paard schrikt van iets

- wanneer het paard kijkerig is, bvb op wandeling

- wanneer een paard het vertrouwen verloren is door een ruiter die steeds tegengestelde hulpen gaf of hulpen die te bruut waren.

- wanneer er verzet optreedt (geconditioneerd verzet of een acuut verzet die optreedt door bvb een fout van de ruiter)

Door in deze gevallen de buiging van het paard, die het op dat moment aanneemt  toe te laten, je lichaam en hulpen daaraan aan te passen, en in die buiging verder te gaan zonder ze persé te willen vasthouden, zal het paard zich sneller gaan ontspannen.  In het geval van schrikkerigheid voelt het paard dat je “meegaat” met hem, dat je meer “samen” beweegt en dat je hem niet “tegenwerkt”. Vergeet niet dat jij op het paard zit en  indien je het paard teveel tegenwerkt door tegen zijn lichaam in te gaan het paard het steeds minder leuk zal vinden dat hij jou moet dragen.  Het heeft nl het gevoel dat je niet met hem “samenwerkt”.  Je wil controle daar waar het onmogelijk is (als een paard schrikt kan je niet voorkomen dat hij in een zelf gekozen buiging gaat lopen).  In sommige gevallen is het net nodig om controle los te laten, zodat je nadien weer meer controle hebt. Als je bij een schrikkerig paard de buiging niet kan volgen, zal dit gedrag steeds erger en erger worden, omdat je de spanning van het paard niet laat afvloeien.  Door de buiging te volgen, wanneer het paard gespannen is, zal het paard sneller in een voorwaarts-neerwaartse tendens gaan bewegen, en dit betekent: meer ontspanning en meer rust (hoe lager het hoofd, hoe rustiger het paard wordt).

Bij paarden die te bruut gereden werden of  een ruiter had die de bewegingen van het paard niet kon volgen en tegengestelde hulpen gaf, helpt het om hen weer het vertrouwen terug te geven.  Ze merken op:” Hé, die persoon op mijn rug, voelt het wanneer ik mijn buiging verander, hij/zij gaat erin mee.  Zij begrijpt wat er gebeurt in mijn lichaam.  Dit voelt goed. Ik word niet meer belemmerd in mijn bewegingen.”

Ook bij stijfheid kan het nuttig zijn om het paard in eerste instantie in zijn eigen buiging te laten lopen, omdat dit het gemakkelijkst is voor het paard.  Dit doe je dan tot het paard in een voorwaarts-neerwaartse tendens gaat lopen, wat zoveel wil zeggen als ‘ik ben ontspannen en los’, om nadien de buiging te wisselen.

En dit geldt niet alleen bij het rijden, maar ook tijdens het gewone grondwerk en het gymnastiserend grondwerk. Ook dan kunnen paarden op het onverwachts schrikken, kijkerig zijn of gespannen.   Laat het paard dan kiezen in welke buiging hij zich het best kan ontspannen, help hem om die buiging vast te houden, maar laat hem wisselen als hij dat aangeeft en wacht tot het paard weer ontspannen is.  Je zal zien dat je nadien weer heel gemakkelijk zelf een buiging kan vragen, en dit zonder weerstand bij het paard. (weerstand kan heel miniem zijn, een lichte irritatie, zoals de oren iets plat, met de staart zwiepen, …)

Het is hierbij wel belangrijk dat je de buiging die het paard aangeeft ook echt gaat “rijden”.  Dus stel: je paard schrikt en verandert hierbij de buiging van links naar rechts, dan zet jij de juiste hulpen in voor een rechterbuiging, en je rijdt hierin verder tot je paard je een mooie en ontspannen rechterbuiging geeft.  Dan pas kan je zelf de buiging correct wisselen van rechts naar links (als het paard correct gegymnastiseerd werd).

Een buitenteugel is altijd die teugel die aan de bolle kant van het paard zit.  De binnenteugel zit dan weer altijd aan de holle kant van het paard.   En daarbij maakt het helemaal niet uit waar de wand zich bevindt!

De vraag is dus niet:” Waar bevindt zich de teugel tov de wand?”, maar wel:”Waar bevindt zich de teugel tov de buiging van het paard?”

Dus:  als jouw paard in een linkerbuiging loopt, dan is jouw rechterteugel de buitenteugel, en jouw linkerteugel de binnenteugel.  Op een gewone volte met binnenstelling zal je buitenteugel dus inderdaad aan de kant van de wand zitten.  Maar je kan je paard ook met buitenstelling op een volte laten lopen.  En dan zit je buitenteugel niet aan de kant van de wand, maar aan de “binnenkant van de piste”.

Zo ook met zijgangen.  Kijk maar naar onderstaande tekeningen

Dit paard loopt schouderbinnenwaarts rechtsom. Het paard neemt een rechterbuiging aan. De rode pijl is de binnenkant van het paard, ook wel de "holle kant" genoemd. De groene pijl is de buitenkant van het paard, ook wel de "bolle kant" genoemd. Aan de holle kant zit de rechterteugel en dat is de binnenteugel. Aan de bolle kant zit de linkerteugel en dat is de buitenteugel. Hier zit de buitenteugel aan de kant van de wand.

Hier een paard in een renvers rechtsom. Het paard neemt daarbij een linkerbuiging aan. De rode pijl is hier ook de holle kant van het paard, de groene pijl aan de bolle kant van het paard. Hier zit de binnenteugel dus aan de wand waar de holle kant van het paard is, en de buitenteugel aan de andere kant.

Conclusie: het is heel simpel, de buiging van het paard geeft aan welke je buitenteugel is en welke je binnenteugel, en NIET aan welke kant de wand zich bevindt!